Thiểu năng tuần hoàn não: Điều trị và phòng ngừa bằng cách nào?

Một trong những giải pháp điều trị thiểu năng tuần hoàn não đó là sử dụng thuốc. Khi đó, điều quan trọng là phải dùng các loại thuốc đã được kiểm tra, chứng minh đạt hiệu quả và sản xuất trong dây truyền hiện đại. Những lưu ý này được TS.BS Nguyễn Minh Đức - Phó Trưởng khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 nêu rõ trong bài viết dưới đây.

1. Mối liên hệ giữa thiểu năng tuần hoàn não và suy giảm trí nhớ là gì?

Nhờ BS cho biết, mối liên quan giữa thiểu năng tuần hoàn não và suy giảm trí nhớ nhận thức là gì?

TS.BS Nguyễn Minh Đức trả lời: Tình trạng suy giảm trí nhớ có mối quan hệ nhất định với thiểu năng tuần hoàn não. Ở những người trẻ, tình trạng suy giảm trí nhớ phổ biến hơn do sinh hoạt, công việc, học tập trong môi trường căng thẳng kéo dài, dẫn đến sa sút trí tuệ.

Tình trạng suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ thể hiện rõ hơn ở những người trung niên và cao tuổi. Ở nhóm người này, lượng máu trên não giảm trong thời gian kéo dài, tình trạng sa sút trí tuệ, đặc biệt là alzheimer sẽ dễ xuất hiện hơn.

Ngoài các vấn đề về não, nguy cơ đột quỵ, bệnh lý tim mạch cũng gia tăng đối với nhóm người cao tuổi.

Nhóm bệnh nhân cao tuổi và cả trẻ tuổi cần được quan tâm nhiều hơn. Vì điều trị “kho bệnh lý” này khá vất vả. Vì vậy nếu có thể, nên dự phòng sớm để tránh bệnh lý này.

2. Nhóm bệnh nhân nào mắc chứng suy giảm trí nhớ dễ bị bệnh Alzheimer?

Từ suy giảm trí nhớ nhận thức dẫn đến alzheimer. Vậy nó có mối liên kết như thế nào? alzheimer dễ xuất hiện ở nhóm bệnh nhân nào có liên quan vấn đề suy giảm trí nhớ nhận thức?

TS.BS Nguyễn Minh Đức trả lời: Cơ chế bệnh sinh của alzheimer có phần khác biệt so với các tình trạng sa sút trí tuệ khác. Mối liên quan giữa thiểu năng tuần hoàn não và alzheimer thấp hơn so với mối liên quan giữa các tình trạng sa sút trí tuệ khác và alzheimer.

Ví dụ, sa sút trí tuệ mạch máu, đặc biệt là sau các vấn đề về mạch máu như đột quỵ não, tỷ lệ bệnh nhân sa sút do nguyên nhân này tương đối cao. Thiểu năng tuần hoàn não cũng có thể là một trong những lý do gây nên sa sút trí tuệ. Bởi vì, thiểu năng tuần hoàn não làm giảm lưu lượng máu lên não do các nguyên nhân khác nhau như: vữa xơ mạch, bệnh lý liên quan đến tim mạch như tăng động, tắc mạch, tắc nghẽn… Từ đó, nguy cơ đột quỵ não tăng lên, dẫn đến tình trạng sa sút trí tuệ tăng.

Đối với thiểu năng tuần hoàn não, tình trạng sa sút liên quan đến các bệnh lý mạch máu nhiều hơn so với nhóm alzheimer. Tuy nhiên, hậu quả của cả hai nhóm này đều để lại gánh nặng cho bệnh nhân và gia đình.

3. Gánh nặng của thiểu năng tuần hoàn não đối với bệnh nhân và gia đình thế nào?

Theo BS, biểu hiện nào thể hiện rõ gánh nặng đối với bệnh nhân bị thiểu năng tuần hoàn não và gia đình có người mắc bệnh?

TS.BS Nguyễn Minh Đức trả lời: Có hai nhóm rất thường gặp:

Nhóm thứ nhất là ở những bệnh nhân nhẹ, luôn phải tái khám nhiều lần với những triệu chứng lặp lại. Cho thấy, dù thiểu năng tuần hoàn não ở mức nhẹ, nhưng khả năng điều trị hoặc mức độ điều trị triệt để là rất khó.

Nhóm thứ hai là ở bệnh nhân nặng hơn, các trường hợp đáng tiếc khi có biểu hiện hẹp động mạch ở trong hoặc ngoài sọ do xơ vữa động mạch, có biểu hiện của thiểu năng tuần hoàn não. Nhưng chúng ta không được khảo sát, đến khi xảy ra tai biến đột quỵ với các dấu hiệu đơn giản như chóng mặt, đau đầu. Từ đó, chủ quan cho đến khi trở nặng, chuyển đến bệnh viện cấp cứu đã qua giai đoạn vàng để can thiệp, cứu lại các tế bào não bị tổn thương.

4. Có những phương pháp nào điều trị thiểu năng tuần hoàn não?

Hiện nay, có những phương pháp nào điều trị thiểu năng tuần hoàn não? Các phương pháp này có hiệu quả ra sao?

TS.BS Nguyễn Minh Đức trả lời: Việc điều trị thiểu năng tuần hoàn não phải đảm bảo được các yếu tố sau:

- Điều trị không dùng thuốc: Điều chỉnh lại lối sống phù hợp, ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên, khám sức khỏe định kỳ. Nếu không quan tâm các vấn đề này, nó sẽ trở thành nguy cơ tăng khả năng mắc thiểu năng tuần hoàn não.

- Điều trị dùng thuốc: Các loại thuốc được xếp vào nhóm thuốc bổ não, thuốc tăng cường tuần hoàn não có một vai trò nhất định. Tuy nhiên, những nhóm thuốc này mang tính chất hỗ trợ nhiều hơn điều trị nguyên nhân.

Các bệnh nhân có yếu tố nguy cơ phải được quan tâm và điều trị triệt để. Bên cạnh đó, việc dự phòng tốt các nhóm nguy cơ mới là vấn đề cốt lõi trong điều trị cải thiện chức năng của não. Qua đó, giảm được các biểu hiện của thiểu năng tuần hoàn não.

Các nhóm thuốc khác mặc dù có một vai trò nhất định. Tuy nhiên, các nhóm thuốc này cần được đánh giá đúng mức. Cần được cân nhắc, chỉ định lựa chọn từ các nhân viên y tế. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng nếu không có chỉ định của bác sĩ.

 

5. Lựa chọn sản phẩm có chứa Ginkgo biloba tăng cường trí nhớ, cần lưu ý gì?

Trên thực tế, có rất nhiều thực phẩm chứa Ginkgo biloba được bán trên thị trường. Vậy làm sao để lựa chọn được một sản phẩm chất lượng, an toàn và tốt cho sức khỏe, giảm bớt vấn đề suy giảm/cải thiện trí nhớ, thưa BS?

TS.BS Nguyễn Minh Đức trả lời: Trong vấn đề sử dụng thuốc ở nhóm bệnh nhân cần cải thiện vấn đề suy giảm trí nhớ. Cần lựa chọn các loại thuốc điều trị đã được chứng minh an toàn, hiệu quả đối với người bệnh.

Không thể phủ nhận trên thị trường có rất nhiều các loại thực phẩm chức năng khác nhau. Nhưng nếu bản thân có bệnh lý, thì việc sử dụng thuốc theo đúng chỉ định, đã được chứng minh về mặt hiệu quả, an toàn mới được sử dụng. Còn các loại thực phẩm chức năng khác chỉ được hỗ trợ khi bệnh còn ở mức độ nhẹ, xuất hiện dấu hiệu, chưa biến chứng nghiêm trọng.

6. Thiểu năng tuần hoàn não có di truyền?

Thưa BS, gia đình tôi đã có một người mắc tiểu năng tuần hoàn não. Xin hỏi bác sĩ, bệnh lý này có di truyền hay không? Có yếu tố gia đình không?

TS.BS Nguyễn Minh Đức trả lời: Theo các tài liệu hiện nay, thiểu năng tuần hoàn não có thể có yếu tố di truyền nhất định. Tuy nhiên, nó chỉ nằm trong một số tình huống mạch máu, còn đa phần ở những khía cạnh khác thì không có yếu tố di truyền.

Một số nhóm có yếu tố di truyền thiểu năng tuần hoàn não như: Dị tật thai nhi, các dị tật ở vòng não, dị tật bệnh lý mạch máu. Có yếu tố gia đình là có yếu tố di truyền.

7. Phân biệt thiểu năng tuần hoàn não và rối loạn tiền đình?

Gia đình em có người mắc rối loạn tiền đình. Vậy cho em hỏi, thiểu năng tuần hoàn não có điểm gì khác so với rối loạn tiền đình? Đây là vấn đề trăn trở khiến tôi vẫn chần chờ cho đến khi em kiểm định có bệnh viện.

TS.BS Nguyễn Minh Đức trả lời: Rối loạn tiền đình có thể là thuật ngữ có biểu hiện chung. Nó có thể đại diện cho một loạt bệnh lý liên quan đến rối loạn tiền đình. Ở trung tâm hiện nay không có chẩn đoán khám bệnh về rối loạn tiền đình. Bệnh viện tập chung tìm hiểu, phân định bản thân nguồn gốc cụ thể của rối loạn tiền đình là chóng mặt, bệnh meniere hoặc các bệnh lý khác như: viêm tiền đình, suy tiền đình,...

Rối loạn tiền đình thường gặp (các cơn giữ dội, vã mồ hôi, tim đập nhanh, buồn nôn, nôn…), còn thiểu năng tuần hoàn não chỉ mắc chứng đi lại, không có tính chất/đặc điểm cơn, không lên cơn đau dữ dội. Xét về mức độ theo góc nhìn chủ quan, thiểu năng tuần hoàn não sẽ nhẹ hơn so với các biểu hiện.

8. Phòng ngừa thiểu năng tuần hoàn não ra sao?

Làm thế nào để phòng ngừa thiểu năng tuần hoàn não, thưa BS?

TS.BS Nguyễn Minh Đức trả lời: Đối với thiểu năng tuần hoàn não, việc nhận diện các biểu hiện nói chung và phân biệt các dấu hiệu cảnh báo, kiểm tra càng sớm càng tốt là điều vô cùng quan trọng.

Các dấu hiệu nếu thay đổi về mặt giọng nói, tê yếu nửa người, một vài trường hợp đau đầu chóng mặt dữ dội… cần thăm khám để tìm ra những bệnh lý mang tính chất cơ bản, can thiệp và xử lý kịp thời.

Đối với chẩn đoán các nhóm bệnh này, cần quan tâm đến các vấn đề: huyết áp, mỡ máu, các vấn đề hệ thống động mạch lên não, dòng máu lưu thông cản trở lên trên não…

Có ba vấn đề lớn trong điều trị nhóm bệnh này:

- Điều trị không dùng thuốc: Thay đổi lối sống, nên luyện tập thường xuyên, ăn uống lành mạnh, khám sức khỏe định kỳ… giúp dự phòng các di chứng mà chúng ta không thể lường trước.

- Điều trị dùng thuốc: Sử dụng các loại thuốc hỗ trợ tuần hoàn não, tăng lưu lượng tuần hoàn trên não. Đặc biệt là các sản phẩm chứa Ginkgo biloba hiện đang được bày bán phổ biến trên thị trường.

Tuy nhiên, nên lựa chọn sản phẩm chất lượng đã được chứng minh, đặc biệt là các sản phẩm chiết xuất theo công nghệ mới là Ginkgo biloba (EGB 761). Các chế phẩm đã được chứng minh hiệu quả mới mang lại giá trị tin cậy trong việc hỗ trợ tăng liều lượng tuần hoàn lên não. Cần chú ý, quan tâm đến các bệnh lý đồng mắc, vì đây cũng có thể là lý do tăng khả năng mắc tiểu năng tuần hoàn não.